Weblog van Gerbrand Bakker
Het ene werkwoord is het andere niet
Ik mailde net een column door waarin het woord ‘scharrelen’ centraal staat. Of beter gezegd: waarin mijn geraaktheid bij het horen of lezen van dat werkwoord centraal staat. Scharrelen is een zogenaamd frequentatief, dat is een ‘afleiding van een werkwoord door middel van het achtervoegsel – elen of –eren., waardoor een herhaalde handeling wordt uitgedrukt, zoals trappelen naast trappen en bibberen naast beven’. De Oudsaksische en Oudhoogduitse vormen scerran betekenden ‘afkrabben, schrapen’. Dat sloeg op de manier van voedsel zoeken van hoenderachtigen, en later is de betekenis verschoven naar de manier van voortbewegen daarbij. Niet helemaal toevallig las ik ‘scharrelen’ in een artikeltje over de in totaal honderd meerkoeten die in Friesland en Groningen doodgereden zijn.
Scharrelen is voor mij één van de sterkste werkwoorden die ik ken, in de zin dat ik “De oude boer scharrelde urenlang rond op de donderdagmarkt” messcherp voor me zie, net als “De meerkoeten scharrelden langs de weg omdat de sloten dichtgevroren waren.” Er zit iets in van opgetrokken schouders, ogen naar de grond, niet goed weten wat iemand met zichzelf aan moet, maar ook iets gezelligs. Een rijk werkwoord, veel rijker bijvoorbeeld dan lopen of fietsen.
Vannacht las ik Elmore Leonard’s 10 rules of writing. Daar kan makkelijk een 11e regel aan toegevoegd worden: ‘Probeer altijd een sterk beeldend werkwoord te gebruiken, om een hele alinea aan overbodige beschrijving te kunnen overslaan.’
|
Lotus:
Bij mij roept het een beeld op van flirten. Ik heb vroeger wat afgescharreld. Ik had de ene scharrel na de andere.
vrijdag 5 februari 2010
hanneke:
In het Fries heb ik dat met krantsje (krantlezen) of pypkje (pijp roken). Klinkt knus en veilig. Komt misschien omdat ik dan mijn pake nog voor me zie te pypkjen en te krantsjen.
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
In het Fries heb je sowieso veel meer werkwoorden die sterk beeldend zijn, puur door de klank, denk ik.
vrijdag 5 februari 2010
Jan:
Scharrelen. Iemand kan scharrelen, maar het is toch vooral een beeld van de schrijver waar de lezer dan bij knikt, als herkenning. Ik vind het mooier als er gewoon 'lopen' staat en dat de lezer dan 'scharrelen' kan voelen. Dan gebeurt er bij de lezer net iets meer.
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
Ja, maar dat 'voelen' moet dan toch uit een context komen en die context moet je dan weer schetsen, als je het werkwoord 'lopen' gebruikt.
vrijdag 5 februari 2010
Jan:
Dat is precies het werk.
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
Jouw werk. Komt nog bij dat 'scharrelen' en 'lopen' geen synoniemen zijn.
vrijdag 5 februari 2010
Lotus:
Lopen of scharrelen daar heb ik totaal verschillende beelden bij. Ik zou bij
het woord 'lopen' nooit de associatie met het woord 'scharrelen' hebben.
Andersom wel, wanneer de schrijver het woord 'scharrelen' gebruikt om
een bepaalde manier van 'lopen' te beschrijven. Dus Jan, Gerb heeft hier
wel een punt.
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
Ja, ga jij de boel hier even lopen opstoken! Ouwe scharrelaar.
vrijdag 5 februari 2010
Lotus:
Ha-ha-ha, ja helaas een 'ouwe' scharrelaar maar er valt ook niet zoveel
meer te scharrelen......
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
Gelukkig ben je een vrouw met een 'bepaald figuur'...
vrijdag 5 februari 2010
Lotus:
Dus........heb ik nog hoop?
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
Lijkt mij wel.
vrijdag 5 februari 2010
Lotus:
You make my day!
vrijdag 5 februari 2010
gerb:
You're more than welcome.
vrijdag 5 februari 2010
Lotus:
Goh, ik heb opeens zo zin in scharrelen...........:)
vrijdag 5 februari 2010
botte:
misschien is het goed om eens een lijst met van die sterke werkwoorden aan te leggen
vrijdag 5 februari 2010
Jan:
Ik heb ook heel wat afgelopen.
zaterdag 6 februari 2010
AvA:
Een paar dagen heb ik over je stukje en de reacties erop nagedacht. Jullie zullen wel niks voor het klusje voelen, maar mij lijkt het intrigerend als jij en J. van M. beide in een kort stukje zouden schrijven hoe iemand die recent een kind/geliefde verloor door een ramp (brand, aardbeving, omgeslagen zeilboot, val van een berg) aankomt bij de betreffende plek en hoe hij/zij er een uur later weer (moet) vertrekken. Welke al dan niet beeldende werkwoorden zouden de gevoelens het beste tot uiting brengen? Wat zou de lezer z'n gevoel erbij zijn?
maandag 8 februari 2010
gerb:
Nee, zo'n klusje kun je beter zelf aanpakken.
maandag 8 februari 2010
Naar boven
|
|
