Boeken van Gerbrand Bakker
|
De Omweg is eind september 2010 uitgekomen bij uitgeverij Cossee. |
|
Amsterdam. Een vrouw verdwijnt. Haar echtgenoot wordt verhoord door een begripvolle agent en gaat te rade bij zijn schoonouders. De vrouw heeft een huis gehuurd, ver weg, in Wales. Om een nieuwe start te maken. Ze wil dingen vergeten, is gevlucht voor lastige situaties en pijnlijk nieuws. Misschien komt alles toch nog goed. Het is november, het wordt december. Een botte schapenboer slacht een lam, een huisarts zit zich dood te roken in zijn lege praktijk, de vrouw laat haar haren kort knippen door de plaatselijke kapster. Van de tien witte ganzen op het veld bij het huis zijn er na twee maanden nog vier over. En wat moet ze met de vriendelijke maar ongrijpbare jongen die op een nevelige namiddag over de muur rondom haar tuin springt? De dag voor kerst schepen de echtgenoot en de politieagent zich in op de boot naar Hull. Ze komen steeds dichterbij, de tijd begint te dringen. Gerbrand Bakker vertelt op een sensuele manier, met altijd weer onverwachte wendingen, over een jonge vrouw, die probeert te ontsnappen aan haar ondraaglijk geworden omstandigheden. Het is het verhaal van iemand, die midden in het leven gedwongen is opnieuw te beginnen. Als zij maar de kans krijgt. |
|
'Net als Boven is het stil is De Omweg een mooie, overtuigend verstilde roman.' 'Gerbrand Bakker heeft met De omweg een knap boek geschreven, een heel ander boek dan Boven is het stil en Juni. Op overtuigende wijze laat Bakker de lezer toe in het hoofd van de vrouw en maakt hem of haar deelgenoot van een ingrijpend en onvermijdelijk drama.'
'Gerbrand Bakker is de mooiste natuurschrijver van Nederland. Zoals hij schrijft over ganzen, rietkragen en graspaden door een weiland, daar ga je gewoon van huilen. Hij weet het zo te verwoorden dat de natuur troost en geruststelt. Dáár wil je zijn. Bakker betovert je in zijn kleine, grote verhaal. Geen wereldnieuws, geen politieke wandaden, geen stress om een dalende AEX. Het is de man, de vrouw, de hond en het huis. Ik sloot me op in het verhaal. Ik trok de dekens wat hoger op en wilde erin verdwijnen. Dit boek is een beauty. Ik geef een 9+.'
'De lezer groeit in een boek van Bakker, zoals de personages in die boeken ook groeien, ja, uitgroeien tot memorabele figuren.
'Fenomenaal. Een ander woord is er niet voor Gerbrand Bakkers nieuwe roman De omweg.
De omweg is een eigenzinnig product van een eigengereide schrijver. De roman scoort vanwege de woordslijperij straks vast weer goed aan het literaire prijzenfront, maar vraagt wel om een zeer geduldige en welwillende lezer.'
De vierde roman van Gerbrand Bakker is een studie in afstandelijkheid '[...]gebrek aan emotie en een onopmerkelijke stijl. 'Betoverende stijl. 'Schrijver en collega-hovenier Gerbrand Bakker gooit met zijn 'debuutroman' Boven is het stil nog steeds hoge ogen - dit najaar was hij de eerste Nederlander die de prestigieuze IMPAC-prijs won - en nu heeft hij zichzelf met zijn nieuwe roman De omweg deels opnieuw uitgevonden. In zijn eerdere romans Perenbomen bloeien wit en het amper een jaar geleden in de zomermaand verschenen Juni gebruikt hij het hem welbekende Noord-Holland als decor. Ditmaal steekt Bakker over naar het oude Albion om zijn hoofdpersoon in Wales een afgelegen cottage te laten huren. Deze roman is opnieuw het bewijs dat grote literatuur baat heeft bij een eenvoudige setting, waar dan ook ter wereld.
'Maar dan kruist een jongeman het pad dat naar haar huis leidt, ene Bradwen die zij in zichzelf meestal aanduidt als 'de jongen'. Zij stelt zich voor als Emily. De jongen blijft weken bij haar en met hem ontstaat een prachtig, teder verbond, dat, hoe kan het ook anders, weinig woorden nodig heeft. Elke keer als zij geen antwoord wil geven op zijn vragen, zegt ze 'ach', en ook al verstaat hij geen Nederlands, de boodschap komt over: 'Wij hebben niet zo'n woord. Waarmee we zeggen "hou je mond"', merkt hij op. 'De Omweg heet het nieuwe boek van Gerbrand Bakker, en dat is precies wat het is: één grote omweg. De Amsterdamse Agnes belandt in Wales. Ze laat een echtgenoot en een schandaal achter. Het geheim is groter dan het schandaal. Ze heeft een plan, maar tot de uitvoering ervan wil ze vragen beantwoord hebben. Ze zoekt antwoorden op de tast. Bakker zoekt ze in parallelle levens - van een dichteres, van een weduwe, van een jongen die komt aanwaaien om Agnes omweg op te rekken. Een mooie tocht, dankzij de omweg.' ****
'Zoals zijn beschrijving van het landschap je tenen doen jeuken - waar zijn mijn wandelschoenen? - zo bekruipt je de zin om in dat huis te bivakkeren: 'Heel langzaam daalde het land en alle ramen gaven uitzicht naar omlaag.' Dit en de herfstige atmosfeer zouden De omweg weleens tot een boek kunnen maken om je in te verliezen. En bovendien, zo vaak gebeurt het niet dat een mannelijk auteur overtuigend een vrouwelijke hoofdpersoon neerzet. Dat Bakker zo'n waagstuk aangaat maakt op zichzelf al nieuwsgierig.
Hoe intrigerend het begin ook is - 'Op een vroege ochtend zag ze de dassen.' - halverwege blijkt de aandacht weggeebd. Je ziet haar naar buiten staren, in Dickinson bladeren, boodschappen doen, in bed liggen, maar haar gevoelsleven blijft schimmig. De auteur slaagt er niet in betrokkenheid of compassie te wekken voor dit vreemde, vervreemde, bijna onsympathieke wezen. De wezenlijke hoofdpersoon in De omweg is de natuur. Misschien hoort een mens daar volgens Bakker wel niet thuis.' ***
'Met zijn nieuwe roman De Omweg bewijst Gerbrand Bakker opnieuw uit te blinken in de beschrijving van de gemankeerde communicatie tussen mensen. De natuur ritselt daarbij nadrukkelijk om zijn personages.'
'Zijn vorige romans Perenbomen bloeien wit en Juni vielen een beetje tegen, en dus gingen er stemmen op dat Bakker een eendagvlieg was. Maar nu heeft hij weer een indrukwekkende prestatie geleverd. 'NIET MISSEN'
'Wijselijk heeft hij nu gekozen voor een eenvoudig plot, een beperkt aantal personages en voldoende ruimte voor Bakkers unique selling point: de taal, de kracht en eenvoud van woorden. De auteur betreedt bepaald geen platgetreden paadjes, maar neemt altijd net even een andere route. Zo blijft zijn verhaal boeien, hoewel er weinig opzienbarends gebeurt. Bedrieglijk eenvoudig lijkt het allemaal. Des te verrassender én aangrijpender zijn de wendingen.
[...]in deze roman is het opnieuw genieten van de nonchalante eenvoud in een verhaal dat tegelijk barstensvol subtiele symboliek zit. Het zit 'm in de details. '
'De omweg is een prachtige verstilde roman, waarin Gerbrand Bakker zijn talent voor het componeren van een roman opnieuw laat zien. In principe gebeurt er niet eens zo veel, maar de manier waarop de schrijver met zijn informatie speelt, is opnieuw indrukwekkend. Er blijft heel wat te ontdekken (in de letterlijke zin) voor de lezer.
'Hierna zeg ik iets meer over de inhoud en ik 'verraad' daarmee ook enkele lijnen in het boek. Wie de roman nog niet gelezen heeft, moet hier dus ophouden met het lezen van deze recensie, anders vergal ik teveel leesgenoegen. Ik raad het boek wel van harte aan. 'Letterlijk tweevoudig een natuurtalent.
'De dood is een thema waar Bakker op subtiele wijze mee omgaat. Emily woont in het oude landhuis van de weduwe Evans, die in datzelfde huis stierf. Constant ruikt Emily de oude vrouw om zich heen, naast zich, in zich. 'Was het nou de keuken die naar de oude vrouw rook, of zat het toch in haarzelf?' De symboliek ligt verscholen in Emily's besef dat zij zelf ook niet het eeuwige leven heeft. In alle romans van Bakker is de dood niet eng, maar heeft het levenseinde iets moois en vredigs. 'In zijn vierde roman betoont Bakker zich opnieuw bekwaam in natuurbeschrijvingen. Zijn personages komen in die passages dan ook het meest tot leven. De afwikkeling van het verhaal stelt vergeleken daarbij teleur. Stukje bij beetje geeft Bakker het drama prijs, met cliffhangers en gezochte wendingen. Veel wordt niet benoemd maar de conclusie ligt steeds voor de hand; het show don't tell-principe als trucje. Bakker beheerst zijn taal maar gaf De omweg geen vleugels. Daarvoor is het te overgeconstrueerd.' *
'Zowel in Juni als in De omweg is de verteller alwetend. Hij betrekt de lezer ook nu in zijn complot door hem informatie aan te reiken die hij zijn personages onthoudt. Hij doet dat beetje bij beetje, goed gedoseerd, zodat je als lezer voortdurend op het puntje van je stoel zit.
De roman is geschreven in zachte herfsttonen, zoals die worden aangeleverd door het Welshe landschap. Overal is verval, het leven hangt van toevalligheden aan elkaar en dan ga je dood. Een somber boek dus? Welnee! Weemoedig, ja, maar Gerbrand Bakker maakt het onontkoombare draaglijk met zijn mild-ironische pen.'
'Er zijn schrijvers die zweren bij de beginzin. De eerste zin van een roman is het fundament, zo prediken zij, waarop langzaam het kunstwerk verrijst. Gerbrand Bakker is een meester van de beginzin. Na het briljante 'Ik heb vader naar boven gedaan' uit Boven is het stil is er nu een nieuwe Bakker-klassieker. De nieuwe roman De omweg begint als volgt: 'Op een vroege ochtend zag ze de dassen.' [Nb van GB: De politieagent heet in de verste verte geen Bram (de navigatieapparatuurstem heet Bram) en nee, ik heb de film Nothing Personal niet gezien.] 'Gerbrand Bakker is een meester in het niet zeggen waar het om gaat. Nergens staat expliciet dat de vrouw een hekel aan haar buurman heeft, maar ze had graag met haar modderige klompen zijn stoel besmeurd - zodat hij een 'baggerkont' had gehad. Nooit worden haar ingewikkelde gevoelens voor Bradwen benoemd, maar ze worden bijna tastbaar als Bakker beschrijft hoe ze naar hem kijkt. Hun laatste scène samen is de onderkoelde climax, waar je bijna overheen leest. Dat klinkt vreemd voor een climax, maar deze roman is er dan ook niet voor de slordige lezer. Des te indrukwekkender is het boek, als het einde tot je doordringt. Wie zich overgeeft aan het ritme van De omweg, wordt zeker beloond.' |
|
'Gerbrand Bakker haalt met De omweg weer het niveau van zijn bekroonde debuut.
'When Gerbrand Bakker's first book, The Twin, won the Impac Award, it was clear that an assured and mature new voice had emerged in European fiction. A study of grief and loneliness in which a young man loses his twin brother, the novel was universally praised for its restraint, its quiet beauty and its undercurrent of dry humour – elements which are certainly carried forward into The Detour. Yet, as accomplished a work as The Twin was, its successor is even more powerful.' 'And there is something almost thrillingly fresh about the way Bakker has approached writing this. It bears his indelible poetic stamp, his incisor cut, but is somehow entirely different in style to The Twin in its pace, its energy, its characters. 'Mit Der Umweg bleibt Gerbrand Bakker also auf seinem einmal eingeschlagenen Weg. fernab von aktuellen Moden und dem Zeitgeist erzählt er mit einer ebenso unaufdringlichen Sympathie wie subtilen Ironie die oft schon erzählte Geschichte vom Ende des Landlebens ein weiteres Mal.' 'Auch in Der Umweg überzeugt sein Ton; Bakker erzahlt ruhig und sachte. Nur langsam nähert sich der Leser der Hauptfigur - dieser Frau, die erst nicht zu wissen scheint, was sie tun soll, die sich am Ende aber so kompromisslos zeigt, dass der Schmerz über ihre Ende noch nachklinkt, wenn man das Buch längst weggelegt hat.' 'Der Niederländer macht aus der Einsamkeit einer Sterbenden fast so etwas wie ein Thriller. […] […] Was für ein Ende. Ein Buch, das ganz aufgeht in seinem rätselhaften Motto, ein Gedicht, das - noch in der Übersetzung - zu sich selbst zurückkehrt, gemäss einem Aufrag, den Bakkers Heldin Wort für Wort ausgeführt hat.' 'Gerbrand Bakkers neuer Roman Der Umweg - ziemlich abgefahren, aber grandios.' 'Gerbrand Bakker won a Dublin Literary Award with his first novel, The Twin, which is being made into a film, and this is his second. It was published in Amsterdam in 2010. The particular strength is in the plot, which springs some late revelations and surprises, and will almost certainly keep you rooted to your chair until the dénouement.' 'Gerbrand Bakker and translator David Colmer won the 2010 Impac Dublin prize with The Twin. Like its predecessor, The Detour is written and translated with lapidary precision, perspective and crisp prose; there is emotion and expression, but held back from the writing, which is controlled and full of clean, physical detail, simple and devastating.' 'Gerbrand Bakker ist ein geradezu diabolisch guter Erzähler. […] Bakkers zwei vorangegangene Romane waren bemerkenswertig gut, Der Umweg ist nun sein bislang bester.' 'A final note of appreciation must go to the book's translator, David Colmer. When turning one of Dickinson's poems into Dutch, Emilie decides to shift the meaning of a line in order to mimic the original's style, believing 'rhythm is most important here'. Colmer appears to work by this maxim, miraculously retaining Bakker's unique style and sensibility, in the process helping to confirm Bakker as a leading light of new European fiction.' 'Gerbrand Bakkers Buch ist ein subtiler Roman über Sprachlosigkeit und innere Erstarrung, über Einsamkeit und das Fehlen von Perspektiven, über den Stillstand. Kaum je zuvor ist in den letzten Jahren so reduziert, fein und luzid über große Gefühle geschrieben worden. So schwer das Buch an seinen Themen trägt, bleibt es doch heiter, auch leichtfüßig. Natürlich hat es auch einen kräftigen Schlussakkord, eine Wendung, mit der man rechnet und doch auch wieder nicht. Zurück bleiben die Bruchstücke einer in Scherben zerschellten Welt. Sometimes a day's work is for nothing because it leads nowhere: Emily Dickinson, einmal mehr. Auf diesen 230 Seiten kommt Bakker weiter voran als viele andere Autoren. Seinen Umwegen folgt man gebannt.' 'Das ist die ganze Geschichte. Gerbrand Bakker erzählt sie mit einer beeindruckenden Kunst der Andeutungen und der atmosphärischen Verdichtung; der Leser kann das Haus riechen, in das sich die Frau eingemietet hat, er kann die Sonne, den Wind und den Regen spüren, die über die karge walisische Landschaft hinweggehen. Was sich zwischen der sterbenden Frau und dem jungen Bradwen ereignet, wird mit so inniger Verhaltenheit erzählt, dass man zögert, von einer Liebesgeschichte zu sprechen, zumal dies aufgrund der vielfältigen Asymmetrien zu plakativ wäre und jeder dem anderen bis zum Schluss ohnehin ein Rätsel bleibt. Was auch immer zwischen den beiden geschieht: Es ist stark genug, um den Tod der Frau nicht trostlos erscheinen zu lassen. All dies findet in der Poesie Emily Dickinsons, die schlüssig in das Motivgeflecht des Romans eingearbeitet wird, ein zusätzliches Reflexionsmedium.' 'Ein Siegeszug der Literatur in doppelter Hinsicht.' 'Die Sehnsucht, mit der Natur zu verschmelzen, und der Zwiespalt zwischen Todeswunsch und -angst geben den Grundton an in diesem stark reduzierten und dennoch bildkräftigen Roman. Aus der zurückhaltenden Erzählweise schöpft Bakker die enorme poetische Kraft, die ihm eigen ist.' 'The protagonist's particular expertise is Emily Dickinson, and the translation of a poem ("Ample make this bed") is central to the climax of this quietly astonishing book, translated with apparent lucidity by David Colmer. When someone wants to show you another person, or people, doing something, but doesn't want them to be disturbed, they touch you on the arm and point silently. That is what reading this humble, compassionate book is like.' 'Tranquility and tension generate a quiet triumph.' 'Austere and relentless in its chart of the slow tragedy that is Agnes's life, Bakker's novel is also surprisingly convivial. It is impossible to put it down without feeling a deep sense of acquaintance with its wild, neglected terrain, and with the foibles and aspirations of his characters. If the ending is a little abrupt - Agnes is dead, Bradwen leaves, and the husband and his policeman friend are left somewhere on the path that Agnes frequented - it does not damage this haunting and charismatic story. Bakker won the 2010 International IMPAC Dublin Literary Award for his novel The Twin. Here he is well served by his translator David Colmer, originally from Adelaide and winner of the NSW Premier's Translation Prize in 2009, who has created a seamless, mesmerising text. Highly recommended.' 'Gerbrand Bakker ist Meister einer Poesie, die den Atem anhält.' 'Meget smukkere blever prosa ikke.' ***** 'Tilstanden kaldes frem på fineste vis i Gerbrand Bakkers afdæmpede prosastil. Både naturoplevelserne og beskrivelserne af de nødtvungne møder mellem Emily og den lokale befolkning er udført med detaljesans og dybde. Det er hans bedste og mest bevægende roman indtil nu.' ***** |
Naar boven
)
|
Recensies
Buitenlandse besprekingen