Boeken van Gerbrand Bakker

Juni is begin juni 2009 uitgekomen bij uitgeverij Cossee.

Op 17 juni 1969 staan Jan en Johan Kaan min of meer vrolijk met vlaggetjes te zwaaien om de koningin, die in het dorp op werkbezoek komt, te begroeten. Oudere broer Klaas is er niet, die gaat liever zwemmen. Hun vader is een slaapkamer aan het timmeren en hun moeder komt met de kleine Hanne op het feestterrein aan als de koningin op het punt staat te vertrekken.

'De tijd. We moeten op de tijd letten,' zegt Roëll.
Dan staat de vrouw tegenover haar, ze is door het snelle lopen een beetje buiten adem.
'Bent u te laat van huis gegaan?' vraagt ze.
'Ja, ik...'
'Wat een schattig meisje is dat. Hoe heet jij?'
Het kind, dat hooguit twee is, kijkt haar met grote, blauwe ogen aan.
'Nou, hoe heet jij?'
'Anne,' lispelt het kind.
'Hanne,' zegt de moeder.
Ze trekt haar rechter handschoen uit. 'De H is niet makkelijk.' Ze strijkt het kind over een wang. Daar schrikt het van en ze drukt haar gezicht in de nek van haar moeder. 'En u bent?'
'Anna Kaan, mevrouw.'

Waarom wil niemand veertig jaar later de kleine Dieke vertellen om welke reden haar grootmoeder al anderhalve dag met een fles advocaat op het stro zit en niemand wil zien?

Juni is een roman waarin alle personages op een hete junidag om elkaar heen draaien, ieder met zijn of haar eigen verhaal, zijn of haar eigen verleden, eigen schuldgevoelens. Hoofdstuk na hoofdstuk raken de verschillende levens elkaar, het ene personage geeft een volgend personage een zetje en de oude koningin kwam, at en verdween, maar niet na – in de epiloog – op 18 juni volledig op de hoogte te zijn gebracht van de gebeurtenissen in het dorp dat ze een dag eerder bezocht.

´Het hoge woord moet eruit: Juni is een ontstellend saaie roman. Zonder de boerensetting blijft weinig van het verhaal over, en zelfs die setting heeft weinig verrassends (meer) te bieden. Bomen, hooi, krakende hanenbalken, dat geloven we verder wel. Op de stijl is niets aan te merken, Bakker schrijft voorbeeldige zinnen, maar de spanning is nul. Juni moet het dus hebben van de suggestie, maar de kale tekst werkt nauwelijks mee. Bij elk wezenloos gesprekje ('Ja', 'Nee', 'Wat?') moet de lezer zelf voor de subtekst zorgen: 'weggestopt verdriet!' en 'zwaarbeladen stilte!' Na een tijdje krijgt dat doe-het-zelven iets belachelijks. Om met een boerenwijsheid te eindigen: wat er niet staat, staat er niet.´
Het Parool, 3 juni 2009

´Juni is een waardige opvolger van Boven is het stil, zoveel is zeker. Bakkers nieuwste is een mooi gestroomlijnde, typisch Nederlandse roman. Net zo indirect als de personages communiceren, toont de auteur hun onvermogen. En door die aanpak, subtiel en pijnlijk, lijdt de lezer met hen mee.´
Telegraaf, 5 juni 2009

´Het is van een ongekende wezenloosheid.´
Volkskrant, 5 juni 2009

´En zo wordt er eindeloos gekauwd en geherkauwd op de gebeurtenissen van die warme junidag. De dag wordt, om in boerentermen te blijven, helemaal uitgemolken. Er blijft niets van over – niets sappigs, niets grappigs, niets ontroerends. Hoeveel stro, stront en West-Friese stuursheid Bakker er ook in heeft gestopt – het drama van het dode meisje wil maar niet tot leven komen. Het enige verrassende personage in de roman is de 60-jarige koningin Juliana, die tijdens dit bezoek aan de Wieringerwaard enige rebellie vertoont. Zij schopt het strakke tijdschema in de war door ongeprotocolleerd twee dwerggeitjes in ontvangst te nemen, te veel wijn en sherry te drinken en haar onverdeelde aandacht te geven aan willekeurige burgers. En passant vervangt ze een zure assistente voor een aantrekkelijke jongeman. Zij verheugt zich op de terugreis met hem achterin de dienstauto. Misschien moet Bakker de boerderij en het erf nu maar eens achter zich laten en zich richten op een fijne roman over, bijvoorbeeld, paleis Soestdijk.´
NRC, 5 juni 2009

´De wijze waarop de familie Kaan wordt geportretteerd, is zeer indrukwekkend, om niet te zeggen diep ontroerend.[...] Juni is een hartverscheurende roman, geschreven op een volslagen eigen toon door een schrijver die alles in zich heeft om een unieke plek in de Nederlandse literatuur te veroveren. En vast te houden. ***** ´
Dagblad van het Noorden, 5 juni 2009

´In sfeertekening toont Bakker zich opnieuw een meester [...] Gerbrand Bakker is een rasschrijver die als geen ander het platteland kan oproepen.´
Trouw, 6 juni 2009

´Ik vind dit boek eigenlijk veel beter dan Boven is het Stil!´
´Bakker excelleert in het decor.´
´Technisch heel knap gedaan.´
Arie Storm in Tros Nieuwsshow, 13 juni 2009

´Ademloos heb ik Juni uitgelezen; een prachtboek.´
´Gerbrand Bakker schrijft met humor en tragiek en dat is genieten, van de eerste bladzij tot de laatste. Wat ik vooral zo bijzonder knap vind, is dat hij de personages, die zo gewoon en herkenbaar zijn, naar een hoger niveau tilt. Daardoor worden het allemaal heel bijzondere wezens, en toch ook mensen van vlees en bloed. [...] Hiermee is Juni een meer dan waardig opvolger van Boven is het stil en bewijst Gerbrand Bakker zijn schrijverschap.´
Arno Koek, boekverkoper van het jaar 2009

´We hebben er lang op moeten wachten, maar het was het wachten waard: opnieuw heeft Gerbrand Bakker een bijzonder boek geschreven dat een waardige opvolger genoemd mag worden van Boven is het stil: spannend, beeldend en ontroerend.’ ‘Er is niets mis met dit boek. Geschreven in een prettig leesbare stijl. Een boek dat je maar moeilijk weg kunt leggen en dat er om vraagt nog vele malen herlezen te worden. Laten we hopen, dat we op het volgende boek niet zo lang hoeven te wachten.´
Leestafel, juni 2009

´In zijn [Bakkers, GB] eenmanszaak is wel degelijk veel aangenaams te halen.´
´Ik bemerkte dat ik dit boek kon waarderen zoals ik het Tour de France-spektakel uitzit.´
´Juni leest zo bezien als een uitstapje naar het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, waar het aangenaam toeven is. In welke hedendaagse roman tref je tenslotte nog een bord Bambix aan, een ruw emaillen badkuip, bokkenpootjes, wentelteefjes, rijstepap met bruine suiker, een 'trilbonkende' duikplank en een fles met lobbige advocaat? Zulke waar haal je bij eenmanszaak Bakker.´
Vrij Nederland, week 24 2009

´De mooie observaties trekken je een wereld in die verschrikkelijk echt is. Dit is het leven. Dit zijn de zweetdruppels die over je rug glijden als het meer dan 25 graden is. Dit is de seksuele fantasie die een heel gewone vrouw zomaar kan hebben. Zo voelt het als je oud bent en het leven langzaam uit je wegvloeit. In deze verstilde setting weeft Gerbrand Bakker een mooi verhaal.´
´Op die ene warme dag in juni komen het leven van de oma, de bakker, de zoon en de oude koningin samen. Als een musje hip je van de een naar de ander. Dat is knap gedaan en zorgt voor een soort trekkende spanning. Het is te goedkoop om Juni te betitelen als 'plattelandsthriller', maar iemand gaat die uitdrukking natuurlijk gebruiken. Ach, wat maakt het uit. Juni is een geweldig boek. Een Hollandse parel. Ik geef een 9.´
Libelle.nl, juni 2009

´Hoewel Juni een heftige autobiografische kern heeft (die door Bakker vakkundig gefictionaliseerd is) wordt de roman nergens zwaar of sentimenteel. Dat komt omdat er continu iets te lachen valt: zo gooien de mannelijke leden van de familie Kaan om beurten en zonder het van elkaar te weten de hond in de sloot. Zo is de vrouw die het kerkhof in de gaten houdt ten prooi aan erotische oprispingen die niet helemaal kloppen met de indruk die ze op de buitenwereld wil maken. Als haar minnaar, de bakker, langskomt, sluit ze steevast de gordijnen. Zo zijn de dialogen, kortaf en norsig zoals we ze gewend zijn uit Boven is het stil, ook buitengewoon komisch. Daartegenover staan passages waar je meteen een brok van in je keel krijgt. Laten we het nu maar eens ronduit zeggen: Juni is op vele niveaus een prachtig boek.´
´[...]als je de kwaliteiten van Juni niet ziet, dan heb je als recensent echt stront in de ogen. Deze roman is het beste wat ik dit jaar tot nu toe heb gelezen.´
Literair Nederland, 17 juni 2009

´Ik [...] kan niet anders dan concluderen dat Juni ook een roman is waarvoor het lastig superlatieven vinden is.´
Job van Schaik op mopperlog.nl, 30 juni.

´[...] de kritiek was zuinig. Toch is Juni prachtig. Net als in Boven is het stil slaagt Bakker erin met weinig middelen het norse zwijgen van het platteland op te roepen. Hij heeft een veelvoud van personages een eigen stem gegeven: alle leden van de familie Kaan, maar ook de bakker, de begraafplaatsbewaarster en koningin Juliana. En allemaal komen ze geloofwaardig tot leven.´
Maarten Dessing in BOEK nr. 4, juli/augustus 2009

´Bakkers Boven is het stil (2006) werd geroemd, vertaald, ten tonele gebracht en kreeg literaire prijzen. Zijn nieuwe roman speelt zich weer af op het West-Friese platteland. Drie generaties Kaan worden bijna veertig jaar na het werkbezoek van Koningin Juliana aan het dorp nog steeds beheerst door het dodelijke ongeluk dat op de dag van haar bezoek plaatsvond. Drie generaties: Oma Anna die 'weer op 't stro zat' en er maar niet af kwam, haar drie zonen: nukkig en zwijgzaam, en haar kwebbelende vijfjarige kleindochter Dieke, die nog te jong is om het drama te begrijpen dat de levens van deze mensen bepaalt. Een mislukt huwelijksfeest, een onbegrepen telefoontje en de dag van overlijden zetten het verhaal in gang. Onbesproken blijft de foto met Jan Kaan en Teun Grin, hand in hand. De schrijver verbindt de ontluikende homo-erotische relatie tussen deze beide jongens, en later die van Teun met Jans broer, met de dood van Hanna en het koninklijk bezoek. Dit thema geeft de roman iets verrassends en zet de ogenschijnlijk nauwelijks vermeldenswaardige gebeurtenissen onder spanning.´
Bruna.nl (Biblion)

´Bakker ontwikkelt met zijn bijzonder natuurgetrouwe dialogen (de personages praten regelmatig langs elkaar heen en negeren onduidelijkheden) wel degelijk een zeer originele manier van vertellen. Vullings mag het ‘wezenloos ouwehoeren’ en ‘onwaarachtige dialogen’ noemen, maar daarmee schikt hij zich met die kritiek toch te veel naar bestaande romanconventies. [...] In Juni krijg ik gelukkig geen moment het gevoel dat ik een geconstrueerd verhaal lees, het bevat originaliteit en eigenzinnigheid, in ieder geval stilistisch. In een volgend werk zou ik de auteur graag eens met een complexer plot aan het werk zien, maar met Juni voegt hij toch een, op de korte momenten van overeenkomst met Boven is het stil na, stijlvol en verzorgd werk toe aan zijn nu al respectabele oeuvre.´
Recensieweb, 20 september 2009

´Het verzamelde Nederlandse recensentenheir zat met geslepen messen klaar om de schrijver van wie ze het debuut over het hoofd hadden gezien een warme ontvangst te bereiden. Vrij Nederland bijvoorbeeld trok twee pagina's uit om ‘Juni' neer te sabelen. Bijltjesdag, denk ik dan luidop, want het tweede boek van Bakker is een mooi boek. Geen meesterwerk, maar wel een mooi boek in een genre waar de literaire wereld niet van houdt.´
Louis van Dievel (De Pruimelaarstraat), op de boekensite van Radio 1 (België).

´Bakker's concise, sometimes rather languid style is used to great effect in evoking the world of a village in North Holland forty years ago: porridge for breakfast, the baker's new Volkwagen-van, the children dressed in hand-knitted cardigans for the queen's visit. As in Boven is het stil, Juni has a farm setting, so little is said and emotions are never expressed. Bakker's unemotional style guards against sentimentality - we are after all dealing with the death of a child - without being any the less moving for that. We see family relationships that have run aground, leaving nothing but incomprehension and stifled rage, but as in his debut there are moments to make us laugh or smile´
Ten Books from Holland and Flanders, Autumn 2009. NLPVF